មិត្តប្លម ៤ ពួក ម្នាលគហបតិបុត្ត អ្នកត្រូវស្គាល់​ពួក​មនុស្សដែល​មិនមែនជាមិត្ត គ្រាន់តែជាមិត្តប្លម ៤ ពួកនេះ គឺអ្នកត្រូវស្គាល់ អញ្ញទត្ថុហរោ (មនុស្សដែល​គិត​តែ​ប្រយោជន៍​ខ្លួន) ថា​មិនមែន​ជាមិត្ត គ្រាន់​តែជាមិត្តប្លម ១, អ្នកត្រូវស្គាល់ វចីបរមោ (មនុស្សល្អតែសំដី) ថាមិន​មែនជាមិត្ត គ្រាន់តែជាមិត្ត​ប្លម ១, អ្នកត្រូវស្គាល់ អនុប្បិយភាណី (មនុស្ស​ដែល​និយាយ​ចាក់បណ្ដោយ​ឲ្យគាប់ចិត្ត) ថាមិនមែនជាមិត្ត

មនុស្ស​យើង​ម្នាក់​ៗ​ត្រូវ​ការ​សភាព​ត្រជាក់​ចិត្ត​ចង់​បាន​នូវ​សេចក្តី​ស្ងប់​ចិត្ត ហើយ​គិត​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា ឲ្យ​ខ្លួន​បាន​សប្បាយ​ចិត្តជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​ បុគ្គល​ខ្លះ​គិត​ដូច្នេះ​ហើយ​ក៏​ដើរ​លេង​តាម​ឆ្នេរសមុទ្រ​ខ្លះ ព្រៃ​ភ្នំ​ខ្លះ ទៅ​កាន់​ប្រាសាទ​បុរាណ​ខ្លះ ទៅ​កាន់​ឧទ្យាន​ផ្កាតូច​ធំ ខ្លះ​ទៅ​កាន់​ស្រុក​ឆ្ងាយ​ជិត​ខ្លះ​ទៅ​មើល​ល្បែង​របាំ​ច្រៀង​រាំ​ខ្លះ​ស្តាប់​តន្ត្រី​ខ្លះជិះ​យាន​ជំនិះ​តាម​ដង​វិថី​តូច​ធំ​ខ្លះ ទៅ​កាន់​ទី​ផ្សារ​លក់​ទំនិញ​ខ្លះ​រហូត​ដល់ ហ៊ាន​បរិភោគ​ទឹក​ស្រវឹង ទៀត​ផង​ប៉ុណ្ណោះ​​ជា​ដើម គឺ​ដើម្បី​ឲ្យ​ខ្លួន​សប្បាយ បាន​ត្រជាក់​ចិត្ត​រួច​ផុត​អំពី​គំនរ​ភ្លើង គឺ​សេចក្តី​ទុក្ខ​សោក ប៉ុន្តែ​ការ​ដើរ​ទស្សនា​ទាំង​អស់​នេះ​មិន​អាច​បាន​ធូរស្រាល​អំពី​សេចក្តី​ទុក្ខ​សោក ប៉ុន្តែ​ការ​ដើរ​ទស្សនា ទាំង​អស់​នេះ​មិន​អាច​បាន​ធូរ​ស្រាល​អំពី​សេចក្តី​ទុក្ខសោក​បាន​ឡើយ ឬ​បើ​បាន​ធូរ​ស្រាល​ខ្លះ​នោះ​ក៏​បាន​បន្តិច​បន្តួច​ប៉ុណ្ណោះ ប្រៀប​ដូច​ជា​ថ្នាំ​ស្ពឹក ដែល​គេ​ចាក់​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ឈឺ​ក្នុង​រយះ​ពេល​ខ្លី​គឺ​១ម៉ោង ២ ម៉ោង ឬ ១​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះ​ការ​ដើរ​គ្រប់​ទី​កន្លែង​មិន​មែន​ជា​ដំណោះ​ស្រាយ​ធ្វើ​ឲ្យ​ធូរ​ស្រាល​បាន​ត្រជាក់​ចិត្ត​ដូច​ជា​ការ​ធ្វើ​ទាន​រក្សា​សីល​ចំរើន​មេត្តា​ចិត្ត​ព្រោះ​ការ​រក្សា​សីល​ជា​ដើម​ទើប​អាច​រំលត់​នូវ​សភាព​ក្តៅ​ក្រហាយ​ក្នុង​ចិត្ត​បាន គប្បី​ជ្រាប​ថា​សេចក្តី​សុខ​មិន​មែន​នៅ​ឆ្ងាយ​អំពី​ក្នុង​ចិត្ត​របស់​ខ្លួន​ទេ ហើយ​សេចក្តី​ទុក្ខ ក៏​នៅ​ក្នុង​ចិត្ត​ដែរ​ដូច្នេះ​ការ​ត្រាច់​ទៅ​កាន់​ទី​ឆ្ងាយ​ៗ ក៏​មាន​ចិត្ត​រួម​ដំណើរ​ទៅ​ជាមួយ​ដែរ ដូច្នេះ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ក៏​វា​មាន​នៅ​ក្នុង ទី​នោះ​បើ​មាន​បញ្ញា នៅ​ទី​បញ្ញា នៅ​ទី​នើ បញ្ញា​នោះ​ឯង​ក៏​រំលត់​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ​នោះ​បាន ។ - មិន​ត្រជាក់​ទេ បើ​នៅ​តែ​ឱប​ភ្លើង -មិន​ត្រជាក់​ទេ បើ​នៅ​តែ​ប្រកាន់ -មិន​ត្រជាក់​ទេ បើ​នៅ​តែ​ជាប់​ជំពាក់ -មិន​ត្រជាក់​ទេ បើ​នៅ​តែ​ខឹង​ក្រោធ​ច្រើន -មិន​ត្រជាក់​ទេ បើ​នៅ​តែ​មាន​គំនិត​ខូច -មិន​ត្រជាក់​ទេ បើ​នៅ​តែ​មាន​គំនិត​យល់​ខុស -មិន​ត្រជាក់​ទេ បើ​នៅ​តែ​ច្រណែន​អ្នក​ដទៃ -មិន​ត្រជាក់​ទេ បើ​នៅ​តែ​ទ្រុស្ត​សីល -មិន​ត្រជាក់​ទេ​បើ​មិន​មាន​បញ្ញា នត្តិ សន្តិ បរំ សុខំ ពុំ​មាន​សេចក្តី​សុខ​ដទៃ ក្រៅ​អំពី​សេចក្តី​ស្ងប់​ឡើយ ។ អត្ថបទ​នេះ​ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​សៀវភៅៈ មេត្តាចិត្ត រៀបរៀង​ដោយៈ ធម្មាចារ្យ​ កែវ​ វិមុត្ត វាយ​អត្ថបទ​ដោយៈ កញ្ញា ជា ម៉ានិត ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ​

ចេះ​មើល​ឲ្យ​ឃើញ​ផ្នែក​ល្អ បុគ្គល​ដែល​មាន​ការ​ទាក់​ទង​ជា​មួយ​នឹង​យើង ឬ​ហេតុ​ការណ៍​ដែល​កើត​ឡើង​ដល់​យើង គឺ​យើង​គួរ​ព្យាយាម​សម្លឹង​មើល​ដោយ​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ដល់​បុគ្គល​នោះ និដ​ហេតុ​ការណ៍​ផ្សេង​ៗ​នោះ ក្នុង​ផ្នែក​ល្អ​តាម​សម​គួរ ។ បើ​យើង​ចេះ​សម្លឹង​មើល​និង​ចេះ​ស្រាវជ្រាវ​រក​ផ្នែក​ល្អ​របស់​បុគ្គល​នោះ ឬ​ហេតុ​ការណៗ​នោះ​យើង​នឹង​បាន​នូវ​ប្រយោជន៍​ជា​ពិត​ប្រាកដ ។

ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​សត្វ​លោក​យើង ឃើញ​គេ​មាន​សេចក្តី​សុខ​​មាន​យស​ជា​ដើម​ហើយ​ក៏​ច្រណែន​នឹង​អ្នក​ដទៃ​នោះ ៗ មក​អំពី​ក្នុង​ចិត្ត​មិន​មាន​មេត្តា​គឺ​សេចក្តី​រាប់​អាន កមិន​មាន​មុទិតា គឺ​សេចក្តី​ត្រេក​អរ​តាម​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​ដទៃ​មាន​សេចក្តី​សុខ​ជា​ដើម គួរ​ពិចារណា​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដីកា​ថា

ពុទ្ធសាសនា​និង​ប្រជាជនខ្មែរ ក្នុង​សម័យ​អាប់ឱន ប្រជាជនខ្មែរទាំង​ប្រទេស​បាន​ជួបប្រទះ​សេចក្ដី​ទុក្ខវេទនា​ខ្លាំង​បំផុត ថមថយ​កម្លាំង​នឹង​សាង​សេចក្ដី​ចំរើនដូចព្រេង​នាយ​ពុំបាន តែ​ទោះ​បី​ធ្លាក់​ចុះដុនដាប​ប៉ុណ្ណឹង​ក៏​ដោយ ប្រជាជនខ្មែរ​ដែល​បាន​ស្គាល់​រសជាតិ​ព្រះធម៌ថ្លៃវិសេស​ហើយ ឱបសាសនា​នេះ​ជាប់​នឹង​ខ្លួន​ទុក​តមក ស៊ូស្លាប់មិនព្រមលះបង់ចោល។ បុណ្យ​ទទួល​ព្រះបរមសារីរិកធាតុ​នឹង​

ឪពុកម្ដាយ​ឥឡូវ​នេះ បាន​ត្រឹម​តែ​ចិញ្ចឹម តែ​មិន​បាន​មើល​ថែរក្សា - បច្ចុប្បន្ន ឪពុកម្ដាយ​ភាគ​ច្រើ​ន​បាន​តែ​ចិញ្ចឹម​ តែ​មិន​បាន​មើល​រក្សា។ ការ​ចិញ្ចឹម​បែប​នេះ សំដៅ​ដល់​ការ​បម្រុង​បម្រើ​ដោយ​នឹក​ថា ខ្លួន​ខ្វះ​ភាព​ស្និតស្នាល​ជា​មួយ​កូន ក៏​ព្យាយាម​យក​វត្ថុ​លុយ​កាក់​មក​ឲ្យ តែ​មិន​បាន​មើល​រក្សា​គេ​ឡើយ មិន​បាន​បំពេញ​តួនាទី​ជា​ឪពុកម្ដាយ ក៏​ក្លាយ​ជា​បញ្ហា​ច្របូក​ច្របល់​ថែម​មួយ​ប្រការ​ទៀត

សេចក្ដី​សុខ​អំពី​ការ​ចង់​ធ្វើ​ឲ្យ​ល្អ - សំណួរ​សួរ​ថាៈ ពោល​ដល់​ចំណុច​នេះ មាន​ប្រការ​មួយដែល​គួរ​គិត​ថា បច្ចុប្បន្ននេះ យើង​បង្រៀន​ឲ្យ​រៀន​ដើម្បី​ទៅ​រក​ការងារធ្វើ បង្រៀន​ថា ត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា ធ្វើ​យ៉ាង​នោះ​ដើម្បី​យក​ទៅ​ប្រកប​អាជីព​បាន​រក​ប្រាក់​បាន។ បើ​ដូច្នោះ លក្ខណៈ​ដូច​ពោល​មក​នេះ មិន​មែន​ជា​ការ​សិក្សា​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍ​ទេ? - ចម្លើយៈ វា​មិន​មែន​ជា​ការ​សិក្សា​ដូច​គ្នា​ទេ គឺ​ការ​សិក្សា​ពិត​នៅ​មិន​ទាន់​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​នៅ​ឡើយ។

សម្បត្តិ​វិបត្តិតោ (ដោយ​ការ​វិបត្តិ​នៃ​សម្បត្តិ) បទថា សម្បត្តិវិបត្តិតោ ដោយ​ការ​វិបត្តិ​នៃ​សម្បត្តិមាន​អធិប្បាយ​ថា សម្បត្តិ​ក្នុង​លោក​នេះ ស្អាត​បាន​ត្រឹម​តែ​មួយ​រយៈ​កាល នៅ​ពេល​វិបត្តិ​មិន​ទាន់​គ្រប​សង្កត់ តែ​ថា​សម្បត្តិ​កន្លង​ផុត​វិបត្តិ​មិន​មាន ពិត​ហើយ សូម្បី​ព្រះបាទ​អសោក ទ្រង់​មាន​សេចក្ដី​សុខ បាន​គ្រប់គ្រង​ផែន​ដី​ទាំង​មូល​ចំនាយ​ព្រះរាជទ្រព្យ​ ១០០កោដិ (១ថ្ងៃ) ក្នុង​ទី​បំផុត​ ទ្រង់​គ្រប់​គ្រង​ភាព​ជា​ធំ​លើ​ផ្លែ​