អ្នកដទៃមើលងាយ មើលថោកយើងបាន ព្រោះចិត្តគេ មាត់គេក្រសែភ្នែកគេ ប៉ុន្តែបន្ថោកយើង ឬបញ្ចុះគុណតម្លៃយើងមិនបានឡើយ ។ សេចក្តីល្អរបស់យើង មិនមែននៅលើក្រសែភ្នែកនៃ អ្នកដទៃទេយើងកុំយកក្រសែភ្នែកអ្នកដទៃមកវាស់សេចក្តីល្អរបស់យើង ព្រោះសេចក្តីល្អនៅត្រង់អំពើល្អរបស់យើង កុំតែយើងមើល ថោកខ្លួនឯងទៅបានហើយ ។ ស្រង់ចាកសៀវភៅជំនួយសតិ ភាគ២២ ដោយ៥០០០ឆ្នាំ

ឧបាសកបទុម ឧបាសិកាបទុមា ផ្កាឈូកដែលរីកចេញពីភក់ ប៉ុន្តែមិនក្លាយជាភក់ ចណ្ឌាលសូត្រក្នុង អង្គុត្តរនិកាយ ផ្កាឈូកកើតចេញពីភក់ ប៉ុន្តែមិនដែលក្លាយជាភក់ឡើយ។ ឫសរបស់វាចាក់ជ្រៅនៅក្នុងភក់ ទទួលជីវជាតិពីទីងងឹតក្រោមទឹក ខណៈដើម និងស្លឹករបស់វាបែរឡើងឆ្ពោះទៅរកពន្លឺថ្ងៃ រហូតដល់អាចរីកស្រស់ស្អាតនៅលើផ្ទៃទឹក។ ជីវិតរបស់មនុស្សយើងក៏ដូច្នោះដែរ។ យើងមិនអាចជ្រើសរើសឱ្យជីវិតគ្មានការលំបាក គ្មានទុក្ខ ឬគ្មានឧបសគ្គបានឡើយ ប៉ុន្តែយើងអាចជ្រើសរើសថា តើយើងនឹងរស់នៅជាមួយអ្វីដែលកើតឡើងដោយរបៀបណា។ ដូច្នេះ កុំស្អប់ការលំបាកក្នុងជីវិត ហើយកុំរត់គេចពីទុក្ខដែលបានកើតឡើង ព្រោះ​ពេល​​ខ្លះ អ្វីដែលយើងគិតថាជា «ភក់» អាចជាដីដែលកំពុងចិញ្ចឹមឱ្យយើងលូតលាស់។ ទុក្ខអាចបង្រៀនឱ្យយើងមានប្រាជ្ញា ការលំបាកអាចធ្វើឱ្យយើងរឹងមាំ ឧបសគ្គអាច​ជួយ​ឱ្យយើងស្គាល់ខ្លួនឯងកាន់តែច្បាស់ ហើយអ្វីដែលធ្លាប់ធ្វើឱ្យយើងឈឺចាប់ ក៏អាចក្លាយជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ជីវិតនៅថ្ងៃខាងមុខ។ ប៉ុន្តែ ការរៀនពីទុក្ខ មិនមែនមានន័យថា យើងត្រូវលិចកប់នៅក្នុងទុក្ខនោះទេ។ ចូររៀនឈរឡើងពីទុក្ខ រៀនឆ្លងផុតពីអ្វីដែលធ្លាប់ចងចិត្ត ហើយបែរចិត្តទៅរកពន្លឺនៃប្រាជ្ញា។ ផ្កាឈូកមិនចាំបាច់គេចចេញពីភក់ ទើបអាចរីកបានឡើយ។ វារស់នៅក្នុងភក់ ប៉ុន្តែវាមិនឱ្យភក់កំណត់ជីវិតរបស់វាទេ។ វាចេះលូតលាស់ឡើងពីភក់ បែរមុខទៅរកពន្លឺ ហើយរីកជាផ្កាដ៏ស្រស់ស្អាតនៅលើផ្ទៃទឹក។ មនុស្សមានប្រាជ្ញាក៏ដូច្នោះដែរ។ យើងរស់នៅក្នុងលោក ប៉ុន្តែមិនឱ្យលោកគ្រប់គ្រងចិត្ត។ យើងជួបទុក្ខ ប៉ុន្តែមិនឱ្យទុក្ខក្លាយជាជីវិតរបស់យើង។ យើងជួបភាពងងឹត ប៉ុន្តែមិនបោះបង់ការស្វែងរកពន្លឺ។ អ្នកប្រាជ្ញាមិនមែនជាអ្នកដែលមានជីវិតគ្មានបញ្ហានោះ​ទេ ប៉ុន្តែជាអ្នកដែលចេះយកបញ្ហាមកធ្វើជាគ្រូរបស់ខ្លួន ចេះយកទុក្ខធ្វើជាផ្លូវទៅ​រកប្រាជ្ញា ចេះយកការឈឺចាប់ធ្វើជាមេរៀន និងចេះយកឧបសគ្គធ្វើជាកម្លាំងសម្រាប់អភិវឌ្ឍចិត្ត។ ហេតុនេះហើយ កុំខ្លាចភក់នៃជីវិត ហើយកុំស្អប់ភាពងងឹតដែលយើងកំពុងឆ្លងកាត់។ ចូររៀនលូតលាស់ចេញពីវា ចូររៀនស្វែងរកពន្លឺនៅក្នុងវា ហើយចូរប្រែក្លាយអ្វីដែលធ្លាប់ធ្វើឱ្យយើងឈឺចាប់ ឱ្យក្លាយជាកម្លាំងសម្រាប់ការរីកចម្រើន។ ព្រោះដូចផ្កាឈូកដែលអាចរីកស្រស់ពីក្នុងភក់ មនុស្សយើងក៏អាចរីកចម្រើនពីទុក្ខបានដែរ។ ទីបំផុត ភក់មិនអាចរារាំងផ្កាឈូកមិនឱ្យរីកបានឡើយ ប្រសិនបើវានៅតែបន្តលូតឡើង​ឆ្ពោះទៅរកពន្លឺ។ ដូចគ្នានេះដែរ ប្រសិនបើចិត្តមានប្រាជ្ញា ទុក្ខក៏អាចក្លាយជាធម៌ ភាពងងឹតក៏អាចក្លាយជាប្រាជ្ញា ការឈឺចាប់ក៏អាចក្លាយជាមេរៀន ហើយជីវិតទាំង​មូល​ក៏អាចក្លាយជាមាគ៌ា ដែលនាំយើងឆ្ពោះទៅរកការភ្ញាក់រឭកបានដែរ។ ប្រភពៈ ហ្វេសប៊ុកBhikkhu Kassapa ដោយ៥០០០ឆ្នាំ

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ កុំខ្លាចបុណ្យ​ឡើយ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ពាក្យ​ថា​បុណ្យនេះ ជា​​ឈ្មោះ​នៃ​​សេច​ក្តី​សុខ ។ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ តថា​គតដឹងច្បាស់​ថា តថាគត​បាន​ចម្រើន​មេត្តា​ចិត្ត ដែល​ជាទី​ប្រាថ្នា ជាទី​ត្រេកអរ ជាទី​គាប់​ចិត្តដែលជា​ផល ដែល​បុគ្គល​ទទួលរឿយ ៗ អស់ ៧ ឆ្នាំជា​យូរអង្វែង លុះ​​តថា​គត​ចម្រើន​​មេត្តា​​ចិត្តអស់ ៧ ឆ្នាំហើយ ក៏បានមកកាន់ទីនេះទៀតអស់សំវដ្ដកប្ប និងវិវត្តកប្ប ៧ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ កាល​ដែលលោក​វិនាស​ទៅ តថាគតបានទៅកើតក្នុងអាភស្សរព្រហ្ម ។ ល ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងព្រហ្មវិមាននោះ តថាកតជាមហាព្រហ្មគ្រប់សង្កត់លើព្រហ្មឯទៀត ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រតន ៧ ប្រការកើតមានឡោះង រតន ៧ ប្រការគឺ ចក្ករតន ១ ហត្ថិរតន ១ អស្សរតន ១ មណិរតន ១ ឥត្ថីរតន ១ គហបតិរតន ១ បរិនាយករតន ១ ជាគម្រប់ ៧ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានឃើញនូវផលនៃបុណ្យ ជាកុសល ក៏បានប្រាប់ដល់ពួកសត្វអ្នកស្វែងរកសេចក្តីសុខ ហើយចម្រើននូវមេត្តាចិត្តអស់ ៧ ឆ្នាំ ប្រកបដោយធម៌ ហើយកើតក្នុងត្រកូលស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគច្រើន ដោយរតន ៧ ផង គប្បីចម្រើននូវបុណ្យនុ៎ះឲ្យបានរឿយ ៗ ចុះ ។( ស្រង់ចាកបិ.លេខ ៤៧ ខុទ្ទកនិកាយ ទំព័រ ១៦៤ ) ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ បុញ្ញបទីប រៀបរៀងដោយៈ ព្រះសង្ឃវត្តរាជនិវេសនារាព្រះពន្លា វាយអត្ថបទដោយៈ ឧបាសក សូត្រ តុលា ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ

មានពុទ្ធបរិស័ទ មួយ​ចំនួន​តែង​តែ​និយាយ​គ្នា​អំពី នមោ ហើយម៉្យាងទៀត មាន​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​តែង​តែ​បាន​សូធ្យ​ធម៌ នមោ នេះជាញឹក​ញាប់តែនៅមិនបានដឹងថា នរណា​ជា​អ្នក​ពោលនូវពាក្យទាំងនេះ ។ម៉្យាងទៀត នមោ នេះបើ​សម្តែង​ឲ្យពិស្តារ​ទៅវែង​ឆ្ងាយ​ពេក​សូម​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​ អាន​តែនាម​អ្នកដែល​បាន​ពោល​ដូច​ត​ទៅ…. ១ នមោសាតាគិរីយក្សអ្នកពោលនមស្ការ ២ តស្ស អសុរិន្ទរាហូអ្នកពោលនមស្ការ ៣ ភគវតោ ស្តេចចាតុម្មហារាជិកាអ្នកពោលនមស្ការ ៤ អរហតោ ស្តេចសក្កទេវរាជអ្នកពោលនមស្ការ ៥ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស ស្តេចមហាព្រាហ្ម ទេវតាទាំង ៥ អង្គនេះ ជាអ្នកពោលនមស្ការម្តងមួយបទ ៗ ព្រះកាថានេះមានប្រាកដនៅក្នុងដីកាមង្គល ព្រះអរហន្តបានប្រមូលចងក្រងទុកជាបទ ជាមយយគ្នាសម្រាប់នឹងបាននមស្ការដល់ព្រះគុណរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំង ៣ ។ ១ បញ្ញាធិក ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអ្នកក្រៃលែងដិយបញ្ញា ២ សទ្ធាធិក ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអ្នកក្រៃលែងដោយសទ្ធា ៣ វីរិយាធិក ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអ្នកក្រៃលែងដោយវីរិយៈ ( គឺសេចក្តីព្យាយាម ) យើងទាំងអស់គ្នា បានសិក្សាយល់ច្បាស់ហើយក្នុងការប្រតិបត្តិមិនយល់ខុស មានការជ្រះថ្លាពោលសរសើរគុណព្រះដ៏មានព្រះភាគមិនចេះនឿយហត់ ទីបំផុតនៃជីវិតរស់នៅមានតែសុខសន្តិភាពទាំងអស់គ្នា ។ ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ ក្តីសង្ឈឹមអ្នកមានគុណ រៀបរៀងដោយៈ ភិក្ខុ ចិន្ត កវី ទូច ចន្ថា វាយអត្ថបទដោយៈ ឧបាសក សូត្រ តុលា ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ

ការ​ស្ដាប់​ព្រះធម៌​ គឺ​ជាការ​អប់រំ​ទូន្មាន​ចិត្ត ជា​ការ​ប្រដៅ​ចិត្ត គ្រប់គ្រង​ចិត្ត នាំ​ចិត្ត​ឲ្យ​រួច​អំពីបាប​អកុសល​ទាំង​ឡាយ។ព្រះធម៌​ជាឱសថដ៏​ឧត្ដម​សំរាប់​ព្យាបាល​ដួង​ចិត្ត ដែល​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​រោគ គឺ សេចក្ដី​ច្រណែន ឈ្នានីស ព្យាបាទ លោភលន់ ដោយ​ដាក់​បញ្ចូល សេចក្ដី​មេត្តា ករុណា សណ្ដោស ខន្តី ឲ្យអភ័យ ជាដើម។ កាល​កុសលធម៌​ចម្រើន​ឡើង​អកុសល​ធម៌​រមែង​សាបសូន្យ​ទៅព្រោះ​បាន​ស្ដាប់​នូវ​ព្រះសទ្ធម្មរបស់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ជាម្ចាស់ ។ បើលោភៈធាត់ សទ្ធាហាមាត់ បាក់ពោះសន្ធៃ តណ្ហាឡើងបុណ្យ កុសលទន់ដៃ ចិត្តស្គមរីងរៃ ព្រោះអវិជ្ជា។ អត្ថបទរៀបរៀងដោយ ឧបាសិកា ជូ-ស៊ូហៀង ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ

កំណើតបានមកជាមនុស្សគឺជាកំណើតមួយ ដែលមានភ័ព្វសំណាងក្រាស់ក្រែលច្រើនពេកណាស់កន្លង ។ដូច្នេះ​​​ហើយ យើងគ្រប់គ្នា​គួរថែរក្សានូវតម្លៃដែលមានដោយ​កម្រ​នេះឲ្យបាន​ស្ថិតនៅ​គង់​វង្ស និង​កុំឲ្យ​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​សភាពដ៏ថោកទាបឲ្យសោះនោះគឺបានដល់ការ​ចាប់​ផ្តើម​ជីវិត​រស់​នៅ​ដោយ​ការ​ប្រតិ​បត្តិ​យក​ព្រះ​ធម៌​ធ្វើ​ជា​ម្លប់, ជាផ្ទះ, ជាស្បៀងអាហារ, ជាមិត្តសម្លាញ់, ជាទីពឹង និងជាគ្រឿងពិចារណាគ្រប់ពេលវេលាគ្រប់ដង្ហើមចេញចូលទាំងអស់ ។ ពាក្យថា ព្រះធម៌នេះ បានន័យជាភាសាសាមញ្ញថាៈ សភាវៈទ្រទ្រង់​សត្វលោកគឺបុណ្យ បាប, សុចរិត, ទុច្ចរិត, ហេតុ, សភាព, ធម្មតា, ប្រក្រតី, ប្រាជ្ញាញាណ, គុណ, សេចក្តីចម្រើន, អារម្មណ៍ខាងផ្លូវចិត្ត, ការរិះគិត, កិរិយាមារយាទ, ច្បាប់ជាធម៌ ។ តាមសេចក្តីដែលខ្ញុំបានដកស្រង់ចេញពីវចនានុក្រមរបស់ សម្តេចព្រះ​សង្ឃរាជ ជួន ណាត មកប៉ុណ្ណេះ​អាចបញ្ជាក់ឲ្យឃើញបានថា ព្រះធម៌ គឺជាកិច្ចការ សកម្មភាពទាំងឡាយ ដែលមនុស្សសត្វប្រព្រឹត្តធ្វើជាប្រក្រតីក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរួមទាំងសភាពប្រក្រតីនៃចិត្តផងដែរ ។ តែនៅក្នុងនេះ ពាក្យថា ព្រះធម៌ សម្តៅយកតែសភាពដែលល្អ ដែលទ្រទ្រង់ឲ្យសត្វលោកប្រព្រឹត្តទៅបានសេចក្តីសុខចម្រើន ឬ គេអាចហៅម៉្យាងទៀតថា គុណធម៌នោះឯង ។ ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃមនុស្សយើង គួរតែជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងហេតុផល និងជាអ្នកស្រឡាញ់យុត្តិធម៌, ស្រឡាញ់សីលធម៌, ស្រឡាញ់សុចរិតភាព, ស្រឡាញ់រាប់អានគ្នា, ស្រឡាញ់សម្មាជីវៈ, ស្រឡាញ់ការឲ្យទាន, ស្រឡាញ់ការជួយយកអាសាអ្នកដទៃ, ស្រឡាញ់ប្រិយវាចា និងចេះបន្ទាបឱនខ្លួនមិនប្រកាន់ឫកពាក្រអឺតក្រទមដាក់ញាតិមិត្ត ទាំងអស់នេះគឺជាអត្ថន័យពិតនៃពាក្យថា រស់នៅជាមួយព្រះធម៌ ឬ រស់នៅក្នុងម្លប់នៃព្រះធម៌ ។ ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ សង្គមធម៌ព្រះពុទ្ធសាសនា រៀបរៀងដោយៈ ព្រះមហាមង្គលធម្មោ មត សុមឿន វាយអត្ថបទដោយៈ ឧបាសក សូត្រ តុលា ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ

ក្នុង​បិដក​លេខ​ ៤៨​ ទំព័រ​ ១៨០​ ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​ ជា​ម្ចាស់​ ទ្រង់​ត្រាស់​សម្តែង​ថាៈ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ បាណា​តិបាត​ ដែល​បុគ្គល​សេព​ថ្នឹក​ហើយ​ ចម្រើន​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ច្រើន​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​នរក​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​កំណើត​តិរច្ឆាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បិត្តិ​វិស័យ​ ។​ ផល​នៃ​បាណាតិ​បាត​ ដែល​ស្រាល​ជាង​ផល​ទាំង​អស់​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​មាន​អាយុ​ខ្លី​ ដល់​កើត​ជា​មនុស្ស​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ អទិន្នា​ទាន​​ ដែល​បុគ្គល​សេព​ថ្នឹក​ហើយ​ ចម្រើន​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ច្រើន​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​នរក​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​កំណើត​តិរច្ឆាន​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បិត្តិ​វិស័យ​ ។​ ផល​នៃ​អទិន្នា​ទាន​ ដែល​ស្រាល​ជាង​ផល​ទាំង​អស់​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​វិនាស​នៃ​ភោគៈ​ ដល់​កើត​ជា​មនុស្ស​ ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ កាមេ​សុមិ​ច្ឆា​ចារ​​ ដែល​បុគ្គល​សេព​ថ្នឹក​ហើយ​ ចម្រើន​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ច្រើន​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​នរក​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​កំណើត​តិរច្ឆាន​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បិត្តិ​វិស័យ​ ។​ ផល​នៃ​កាមេ​សុមិច្ឆាចារ​ ដែល​ស្រាល​ជាង​ផល​ទាំង​អស់​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សត្រូវ​និង​ពៀរ​​ ដល់​កើត​ជា​មនុស្ស​ ។​ ​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ មុសា​វាទ​​ ដែល​បុគ្គល​សេព​ថ្នឹក​ហើយ​ ចម្រើន​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ច្រើន​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​នរក​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​កំណើត​តិរច្ឆាន​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បិត្តិ​វិស័យ​ ។​ ផល​នៃ​មុសាវាទ​​ ដែល​ស្រាល​ជាង​ផល​ទាំង​អស់​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​គេ​ពោល​បង្កាច់​ដោយ​ពាក្យ​មិន​ពិត​ ដល់​កើត​ជា​មនុស្ស​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ បិសុណា​វាចា​​ ដែល​បុគ្គល​សេព​ថ្នឹក​ហើយ​ ចម្រើន​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ច្រើន​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​នរក​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​កំណើត​តិរច្ឆាន​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បិត្តិ​វិស័យ​ ។​ ផល​នៃ​បិសុណា​វាចា​​ ដែល​ស្រាល​ជាង​ផល​ទាំង​អស់​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បែក​បាក់​ចាក​មិត្ត​ ដល់​កើត​ជា​មនុស្ស​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ផរុស​វាចា​​ ដែល​បុគ្គល​សេព​ថ្នឹក​ហើយ​ ចម្រើន​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ច្រើន​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​នរក​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​កំណើត​តិរច្ឆាន​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បិត្តិ​វិស័យ​ ។​ ផល​នៃ​ផរុស​វាចា​​ ដែល​ស្រាល​ជាង​ផល​ទាំង​អស់​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សម្លេង​មិន​ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​ ដល់​កើត​ជា​មនុស្ស​ ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ សម្ផ​ប្ប​លាបៈ​​ ដែល​បុគ្គល​សេព​ថ្នឹក​ហើយ​ ចម្រើន​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ច្រើន​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​នរក​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​កំណើត​តិរច្ឆាន​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បិត្តិ​វិស័យ​ ។​ ផល​នៃ​បាណាតិ​បាត​ ដែល​ស្រាល​ជាង​ផល​ទាំង​អស់​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​ពាក្យ​ដែល​មិន​គួរ​កាន់​យក​ ដល់​កើត​ជា​មនុស្ស​ ។​ ​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ការ​ផឹក​នូវ​សុរា​ និង​មេរ័យ​​ ដែល​បុគ្គល​សេព​ថ្នឹក​ហើយ​ ចម្រើន​ហើយ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ច្រើន​ហើយ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​នរក​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​កំណើត​តិរច្ឆាន​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បិត្តិ​វិស័យ​ ។​ ផល​នៃ​បាណាតិ​បាត​ ដែល​ស្រាល​ជាង​ផល​ទាំង​អស់​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​ភាព​ជា​មនុស្ស​ឆ្កួត​ ដល់​កើត​ជា​មនុស្ស​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ អានិសង្ស​នៃ​បុណ្យ​ អានិសង្ស​នៃ​កុសល​ ជា​អាហារ​នៃ​សេចក្តី​សុខ​ ជា​ធម៌​ឲ្យនូវ​អារម្មណ៍​ដ៏​ល្អ​លើស​ ជា​ផល​នៃ​សេចក្តី​សុខ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សួគ៌​ ៨​ យ៉ាង​នេះ​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សេចក្តី​ត្រេកអរ​ ដើម្បី​សេចក្តី​រីក​រាយ​ ដើម្បី​សេចក្តី​ចម្រើន​ ដើម្បី​សេច​ក្តី​សុខ​ ។​ អានិសង្ស​នៃ​បុណ្យ​ អានិសង្ស​នៃ​កុសល​​ ៨​ យ៉ាង​ដូច​ម្តេច​ខ្លះ​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ អរិ​យសាវក​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ជា​អ្នក​ដល់​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ទី​ពឹង​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​នេះ​ ជា​អនិ​សង្ស​នៃ​បុណ្យ​អានិសង្ស​​នៃ​កុសល​ ជា​អាហារ​នៃ​សេចក្តី​សុខ​ ជា​ធម៌​ឲ្យ​នូវ​អារម្មណ៍​ដ៏​ល្អ​លើស​ ជា​ផល​នៃ​សេចក្តី​សុខ​ ជា​ធម៌​ឲ្យ​នូវ​អារម្មណ៍​ដ៏​ល្អ​លើស​ ជា​ផល​នៃ​សេចក្តី​សុខ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សួគ៌​ទី​ ១​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សេច​ក្តី​ត្រេក​អរ​ ដើម្បី​សេចក្តី​រីក​រាយ​ ដើម្បី​សេច​ក្តី​ពេញ​ចិត្ត​ ដើម្បី​សេចក្តី​ចម្រើន​ ដើម្បី​សេចក្តី​សុខ​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ មួយ​ទៀត​ អរិយ​សាវក​ ជាអ្នក​ដល់​នូវ​ព្រះ​ធម៌​ជា​ទី​ពឹង​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ នេះ​ជា​អនិ​សង្ស​ នៃ​បុណ្យ​ទី​ ២​ ។ល។​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ មួយ​ទៀត​ អរិយ​សាវក​ ជា​អ្នក​ដល់​នូ​វព្រះ​សង្ឃ​ជា​ទី​ពឹង​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ នេះ​ជា​អនិ​សង្ស​ នៃ​បុណ្យ​ អានិសង្ស​នៃ​​កុសល​ ជា​អា​ហារ​នៃ​សេចក្តី​សុខ​ ជា​ធម៌​ឲ្យ​នូវ​អារម្ម​ណ៍​ដ៏​ល្អ​លើស​ ជា​ផល​នៃ​សេចក្តី​សុខ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើ​ម្បី​សួគ៌​ទី​ ៣​​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សេចក្តី​ត្រេក​អរ​ ដើម្បី​សេចក្តី​រីក​រាយ​ ដើម្បី​សេច​ក្តី​ពេញ​ចិត្ត​ ដើម្បី​សេចក្តី​ចម្រើន​ ដើម្បី​សេចក្តី​សុខ​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ ទាន​ទាំង​ ៥​ យ៉ាង​នេះ​ ចាត់​ជា​មហា​ទាន​ ដែ​ល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ដឹង​ថា​ ជា​របស់​ប្រសើរ​ ដឹង​ថា​ ជា​របស់​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​អស់​រាត្រី​យូរ​ ដឹង​ថា​ ជា​វង្ស​ (នៃ​កល្យាណ​ជន​)​ ជា​របស់​មាន​មក​ក្នុង​កាល​មុន​ ជា​របស់​មិន​ខ្ចាត់​ខ្ចាយ​ (​ក្នុង​អនាគត​) ពួក​សមណ​ព្រាហ្ម​ណ៍​ ជា​វិញ្ញូជន​ ក៏​មិន​ដែល​តិះ​ដៀល​ឡើយ​ ។​ ទាន​ ៥​ យ៉ាង​ តើ​ដូច​ម្តេច​ខ្លះ​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ អរិយសាវក​ ក្នុង​សាសនា​នេះ​​ លះ​បង់​បាណា​តិបាត​ វៀរ​ចាក​បាណាតិបាត​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ អរិយ​សាវក​ ជា​អ្នក​វៀរ​ចាក​បាណាតិ​បាត​ ឈ្មោះ​ថា​ ឲ្យ​នូវ​អភ័យ​ ឲ្យ​នូវ​អំពើ​មិន​មាន​ពៀរ​ ឲ្យ​នូវ​អំពើ​មិន​មាន​ទុក្ខ​ដល់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ មាន​ប្រមាណ​មិន​បាន​ លុះ​ឲ្យ​នូវ​អភ័យ​ ឲ្យ​នូវ​អំពើ​មិន​មាន​ពៀរ​ ឲ្យ​នូវ​អំពើ​មិន​មាន​ទុក្ខ​ដល់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ មា​ន​ប្រមាណ​មិន​បាន​ហើយ​ រមែង​ជា​អ្នក​មាន​​ចំណែក​នៃ​សេច​ក្តី​មិន​មាន​ភ័យ​ មិន​មាន​ពៀរ​ មិន​មាន​ទុក្ខ​ មាន​ប្រមាណ​មិន​បាន​វិញ​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ នេះ​ជា​ទាន​ទី ១​ ចាត់​ជា​មហា​ទាន​ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ ដឹង​ថា​ ជា​របស់​ប្រសើរ​ ដឹង​ថា​ ជា​របស់​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​អស់​រាត្រី​យូរ​ ដឹង​ថា​ ជា​វង្ស​ (នៃ​កល្យាណ​ជន​)​ ជា​របស់​មាន​មក​ក្នុង​កាល​មុន​ ជារបស់​មិន​រោយ​រាយ​ មិន​ធ្លាប់​រោយ​រាយ​ហើយ​ រមែង​មិន​ខ្ចាត់​ខ្ចាយ​ និង​មិន​ខ្ចាត់​ខ្ចាយ​ ពួក​សមណ​ព្រាហ្ម​ណ៍​ ជា​វិញ្ញូជន​ ក៏​មិន​ដែល​តិះ​ដៀល​ឡើយ​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ នេះ​ជា​អនិសង្ស​នៃ​បុណ្យ​ អានិសង្ស​នៃ​កុសល​ ជា​ផល​នៃ​សេច​ក្តី​សុខ​ ជា​ធម៌​ឲ្យ​នូវ​អារម្មណ៍​ដ៏​ល្អ​លើស​ ជា​ផល​នៃ​សេច​ក្តី​សុខ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សួគ៌​ទី​ ៤​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សេចក្តី​ត្រេក​អរ​ ដើម្បី​សេច​ក្តី​រីក​រាយ​ ដើម្បី​សេច​ក្តី​ចម្រើន​ ដើម្បី​សេច​ក្តី​សុខ​ ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ អរិយ​សាវក​ លះ​បង់​នូវ​អទិន្នា​ទាន​ វៀរ​ចាក​អទិន្នាទាន​ ។ល។ លះ​បង់​ កាមេ​សុមិច្ឆាចារ​ វៀរ​ចាក​ កាមេ​សុមិច្ឆាចារ ។ល។​ លះ​បង់​ មុសាវាទ​ វៀរ​ចាក​ មុសា​វាទ​ ។ល។​ លះ​បង់​សុរា​មេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋាន​ វៀរ​ចាក​សុរា​មេរយមជ្ជ​ប្បមាទដ្ឋាន​ ឈ្មោះ​ថា​ឲ្យ​នូវ​អភ័យ​ ឲ្យ​នូវ​អំពើ​មិនមាន​ពៀរ​ ឲ្យ​នូវ​អំពើ​មិន​មាន​ទុក្ខ​ដល់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ មាន​ប្រមាណ​មិន​បាន​ លុះ​ឲ្យ​នូវ​អភ័យ​ឲ្យ​នូវ​អំពើ​មិន​មាន​ពៀរ​ ឲ្យ​នូវ​អំពើ​មិន​មាន​ទុក្ខ​ ដល់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ មាន​ប្រមាណ​មិន​បាន​ហើយ​ រមែង​ជា​អ្នកមាន​ចំណែក​នៃ​សេច​ក្តី​មិន​មាន​ភ័យ​ មិន​មាន​ពៀរ​ មិន​មាន​ទុក្ខ​ មាន​ប្រមាណ​មិន​បាន​វិញ​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​នេះ​ជា​ទាន​ទី​ ៥​ ចាត់​មហា​ទាន​ ដែល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ដឹង​ថា​ ជា​របស់​ប្រ​សើរ​ ដឹង​ថា​ ជា​របស់​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​អស់​រា​ត្រី​យូរ​ ដឹង​ថា​ ជា​វង្ស​ (​នៃ​កល្យាណ​ជន​)​ ជា​របស់​មាន​មក​ក្នុង​កាល​មុន​ មិន​រោយ​រាយ​ មិន​ធ្លាប់​រោយ​រាយ​ហើយ​ រមែង​មិន​ខ្ចាត់​ខ្ចាយ​ នឹង​មិន​ខ្ចាត់​ខ្ចាយ ពួក​សមណ​ព្រាហ្ម​ណ៍​​ជា​វិញ្ញូ​ជន​ ក៏​មិន​ដែល​តិះ​ដៀល​ឡើយ​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ នេះ​ជា​អានិសង្ស​នៃ​បុណ្យ​ អានិសង្ស​នៃ​កុសល​ ជា​អាហារ​នៃ​សេចក្តី​សុខ​ ជា​ធម៌​ឲ្យ​នូវ​អារម្មណ៍ដ៏​ល្អ​លើស​ ជា​ផល​នៃ​សេច​ក្តី​សុខ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សួគ៌​ទី​ ៨ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សេ​ចក្តី​ត្រេក​អរ​ ដើម្បី​សេចក្តី​រីករាយ​ ដើម្បី​សេច​ក្តី​ចម្រើន​ ដើម្បី​សេចក្តីសុខ​ ។​ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡា​យ​ នេះ​ជា​អានិសង្សបុណ្យ​ ជា​អានិសង្ស​​នៃ​កុស​ល​ ជា​អា​ហារ​នៃ​សេចក្តី​សុខ​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​សួគ៌​ទី​ ៨​ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ ដើម្បី​សេច​ក្តី​ត្រេក​អរ​ ដើម្បី​សេចក្តី​រីក​រាយ​ ដើម្បី​សេចក្តី​ចម្រើន​ ដើម្បី​សេចក្តី​សុខ​ ។​ ស្រង់​ចាក​ សៀវ​ភៅ​ ឃរាវាស​ធម៌​ ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ​

ជីវិតរបស់យេីងម្នាក់ៗមិនវែងទេ ។ កុំខំប្រឹងខ្ជះខ្ជាយចំណាយពេលវេលាដ៏តិចតួចនេះ យកទៅឈ្លោះប្រកែកគ្នា ខឹងស្អប់គ្នា ប្រកាន់មេីលងាយគ្នា និយាយតិះដៀលប្រមាថបៀតបៀនគ្នាច្រេីនពេក ។ ត្រូវឆ្លាតចេះចំណាយពេលឲ្យមានតម្លៃ ឲ្យស្មេីតម្លៃជីវិតយេីងត្រូវលះបង់គ្រប់វិនាទី ត្រូវដូរគុណធម៌ល្អៗយកមកវិញ ទាន់នៅមានជីវិត ។ ត្រូវចេះមេីលថែរក្សាគ្នា ស្រឡាញ់រាប់អានគ្នា ផ្តល់កិត្តិយស សេចក្តីសុខ សេចក្តីថ្លៃថ្នូរឲ្យគ្នា ។ - អ្វីអត់ធន់អត់អោនឲ្យបានគួរឲ្យ - អ្វីមេត្តាឲ្យបានគួរឲ្យ - អ្វីគួរសន្តោសបានគួរសន្តោស - អ្វីគួរយោគយល់គួរយោគយល់ - អ្វីល្អៗគួរធ្វេី គួរប្រាប់ គួរគិតគួរឲ្យគ្នាទាន់ពេល កុំចាំបាត់បង់ទេីបស្តាយក្រោយ សេចក្តីសុខចម្រេីនប្រយោជន៍ និងភាពស្មោះត្រង់ និងកម្លាំងចិត្តត្រូវចេះឲ្យគ្នា ។ តែកុំចង់ចាញ់ឈ្នះគ្នា ប្រឹងដណ្តេីមគ្នានូវរបស់គ្មានតម្លៃ គ្មានប្រយោជន៍ ត្រូវព្យាយាមរៀនរស់នៅជាមួយគុណធម៏មានតម្លៃគឺ ទាន សីល សមាធិ និងវិបស្សនា ទេីបទទួលបានសុខស្ងប់ប្រពៃ ។ ភិក្ខុធម្មត្ថេរោ ៕ ដោយ៥០០០ឆ្នាំ