ទោះ​បី​ជា​មាន​ទុក្ខ​នៅ​ក្នុង​ជីវិត​ ប៉ុន្តែ​ពុទ្ធ​សាសនិក​បុគ្គល​ក៏​មិន​សោក​សៅ​ចំពោះ​រឿង​នោះ​ៗ​ ទាំង​មិន​ខឹង​ឬ​ថ្នាំង​ថ្នាក់​ចំពោះ​សេចក្តី​ទុក្ខ​សោះ​ឡើយ ។ តាម​ទស្សនៈ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ ចំណុច​ដ៏​អា​ក្រក់​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​អំពើ​អាក្រក់​ជា​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​ជីវិត​ គឺ​ការ​ថ្នាំង​ថ្នាក់​ឬ​ការ​ខឹង​ក្រោធ​ ។​

អាស្រ័យ​ដោយ​មិនមាន​សភាវៈ​ឋិត​ឋេរ​ទៀង​ទាត់​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ ទើប​មិន​មាន​អ្វី​ដែល​បញ្ជូន​ត​គ្នា​ ពី​ខណៈ​មួយ​ទៅ​កាន់​ខណៈ​មួយ​ទៀត​ ។ ប្រាកដ​ណាស់​ថា​មិន​មាន​សភាវៈ​ ដែលឋិត​ឋេរឬ​គង់​វង្ស​ឥ​ត​ប្រែ​ប្រួល​ដែល​អាច​ឆ្លង​ឬ​ផ្ទេ​រ​ពី​ជីវិត​មួយ​ ទៅ​កាន់​ជីវិត​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​បាន​ឡើយ ។

ម្តង​នេះ​អ្នក​អាច​នឹង​សួរ​ថា​ ចុះ​អ្វី​ទៅ​គឺ​និរ​វាណៈ​នោះ? មាន​សៀវ​ភៅ​ជា​ច្រើន​ដែល​គេ​បាន​នាំ​គា្ន​សរសេរ​ ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​បញ្ហា​មួយ​នេះ​ តែ​ចម្លើយ​នៅ​ក្នុង​សៀវ​ភៅ​នោះ​ រឹត​តែ​មាន​ច្រើន​ប៉ុណ្ណា​ក៏​រឹង​រឹត​តែ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ចម្ងល់​ខ្លាំង​ឡើង​ប៉ុណ្ណោះ​ ជា​ជាង​ការ​ផ្តល់​នូវ​ប្រត្យ​ក្ស​ភាព​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​រឿង​នេះ​ ។

ម្តង​នេះ​យើង​សាក​ល្បង​មក​ពិ​ចារ​ណា​ពី​និយម​ន័យ​ និង​ពាក្យ​អធិប្បាយ​អំពី​និរវណៈ​ តាម​ដែល​មាន​ប្រាកដ​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ភា​សា​បាលី​ជា​ន់​ដើម​ផ្សេង​ៗ​វិញ​ម្តង​ ។ " និរវាណៈ​ គឺ​ការ​រលត់​ទៅ​នៃ​ចំណង់​ (តណ្ហា​) ការ​លះ​បង់​នូវ​ចំណង់​ ការ​រលាស់​ចោល​នូវ​ចំណង់​ ការ​អស់​ទៅ​នៃ​ចំណង់​ ការ​ដាក់​ចុះ​នូវ​​ចំណង់ "

ពុទ្ធ​សាស​និក​ជន​ទាំង​ឡាយ​គួ​រ​កុំ​ច្រ​ឡំ​ពាក្យ​ ធ្វើ​បុណ្យ​ និង​ ពាក្យ​ លាង​បាប​ ។ ដូច​បាន​ជ្រាប​ហើយ​ថា​ ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់​លើក​យក​ទ្រឹស្តី​កម្ម​ផល​ជា​​មូល​ដ្ឋាន​ក្នុង​ពុទ្ធ​សាសនា​ ។ កម្ម គឺ​អំពើ​ដែល​មាន​ចេត​នា​ គឺ​ការ​តាំង​ចិត្ត​ជា​បច្ច័យ​ ។​ បើ​គ្មាន​ចេត​នា​ គឺ​ការ​តាំង​ចិត្ត​ អំពើ​ក៏​គ្មាន​ដែរ​ ។ អំពើ​ល្អ​ និង​អំពើ​អា​ក្រក់​ ពុំ​អាច​លុប​លាង​ ឬ​សង​គ្នា​បាន​ទេ​ ។ អំពើ​ល្អ​ រមែង​នាំ​មក​នូវ​ផល​ល្អ​ អំពើ​អាក្រក់​ រមែង​នាំ​មក​នូវ​ផល​អា​ក្រក់​ ។

ក្នុង​ផ្លូវ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ ការ​ដែល​បុគ្គល​នឹង​អាច​ក្លាយ​ជា​មនុស្ស​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​ល្អ​ឥ​តខ្ចោះ​បាន​នោះ ចាំ​បាច់​ទាម​ទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ចម្រើន​នូវ​គុណ​សម្បត្តិ​ ២​​ ប្រការ​ឲ្យ​បាន​ស្មើ​ៗ​គ្នា​ គឺ​ផ្នែក​ករុណា​ និង​បញ្ញា​ ។ សេចក្តី​ករុ​ណា​ ដែល​ពោល​នៅ​ក្នុង​ទីនេះ​ គឺ​សំដៅ​ដល់​សេច​ក្តី​មេត្តា​ ការ​អា​ណិត​អា​សូរ​ សេចក្តី​អើ​ពើ​ ការ​អត់​ធន់​ និង​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ចំពោះ​អ្នក​ដទៃ​ ក៏​ដូ​ច​ជា​គុណសម្បត្តិ​ដ៏​ប្រសើរ​ខាង​ផ្នែក​អារម្មណ៍

មក​ដល់​កូ​ន​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​! សេចក្តី​ល្អ​ និង​សេច​ក្តី​ចម្រើន​របស់​កូន​ ម៉ែ​ឪ​មិន​ធ្លាប់​មាន​ការ​ប្រា​ថ្នា​អា​ក្រក់​ និង​មិន​ធ្លាប់​មាន​ការ​ច្រណែន​ម្តង​ណា​ឡើយ​ ព្រោះ​ក្នុង​បេះ​ដូង​របស់​ម៉ែ​ឪ​មាន​តែ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ល្អ​ សេច​ក្តី​ស្រឡាញ់​ និង​ការ​គ្រប់​គ្រង់​ពេល​ទាំង​អស់​ មិន​មាន​ចន្លោះ​ទុក​សម្រាប់​ឲ្យ​ការ​ប្រាថ្នា​អាក្រក់​ និង​ការ​ច្រ​ណែន​ឋិត​នៅ​ផង​ឡើយ​ ។ ទឹក​ចិត្ត​ស្រឡាញ់​របស់​ម៉ែ​ឪ​លើ​កូន​ មិន​មាន​កំណត់​ទី​បំផុត​ ជា​សេច​ក្តី​ស្រឡាញ់​ដ៏​បរិសុទ្ធ​ ។ ម៉ែ​ឪ​មិន​ជា​ទុក្ខ​ ឬ​ខ្មាស​គេ​អ្វី​ឡើយ​ ដែល​មាន​កូន​ជា​មនុស្ស​ក្រ​នូវ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​នោះ​ ប៉ុន្តែ​ម៉ែ​ឪ​ជា​ទុក្ខ​និង​ខ្មាស​គេ​ជា​ទី​បំផុត​ បើ​ថា​កូន​ជា​មនុស្ស​អា​ក្រក់​ ។ ម៉ែ​ឪ​មាន​សេច​ក្តី​សុខ​ រីក​រាយ​ក្នុង​ចិត្ត​ ព្រោះ​បាន​ឃើ​ញ​កូន​ៗ​មានសេចក្តី​ចម្រើន​ក្នុង​ជីវិត​ មាន​ការ​ងារ​ល្អ​មាន​គ្រួ​សារ​កក់​ក្តៅ​ ហើយ​ជា​ពិសេស​ខ្លាំង​ណាស់​នោះ​គឺ​ ម៉ែ​ឪ​មាននូវ​សេចក្តី​សុខ​ដ៏​ក្រៃ​លែង​ ព្រោះ​បាន​ឃើញ​កូន​ជា​មនុស្ស​ល្អ​ ។ ម៉ែ​ឪ​មិន​មែន​ជា​ទេ​វតា​ តែ​ក្រៃ​លែង​ជាង​ទេ​វតា​ទៅ​ទៀត​ មិន​មែន​ជា​ព្រះ​ព្រហ្ម​ តែ​ក្រៃ​លែង​ជាង​ព្រះ​ព្រហ្ម​ទៅ​ទៀត​ ព្រោះ​ម៉ែ​ឪ​ឲ្យ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ដល់​កូន​ដ៏​ក្រៃ​លែង​ និង​ឲ្យ​នូវ​អ្វី​ដែល​ទេ​វតា​ឥន្ទ​ព្រហ្ម​ឲ្យ​មិន​បាន​ នោះ​គឺ​ជីវិត​ ។ ម៉ែ​ឪ​ប្រាថ្នា​ឲ្យ​ជីវិត​កូន​​ទាំង​អស់​មាន​តម្លៃ​ មាន​ភាព​ភ្លឺ​ស្វាង​ និង​មាន​សេចក្តី​សុខ​ ទើប​ម៉ែ​ឪ​ព្យា​យាម​ពន្យល់​កូន​ទូន្មាន​កូន​ ដូច្នេះ​​កូន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​អាន​នូវ​សៀវ​ភៅ​ " ពាក្យ​ពេចន៍​ម៉ែឪ​ " នេះ​ ដោយ​ល្អ​ ត្រូវ​គិត​ឲ្យ​យល់​នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​នី​មួយ​ៗ​ ហើយ​បដិបត្តិ​តាម​ឲ្យ​បាន​ល្អ​ជា​ទី​បំផុត​ សេចក្តី​ចម្រើន​នឹង​មាន​ដល់​កូន​ជា​ពិត​ប្រាកដ​ ។ ពី​បំណង​ល្អ​បរិសុទ្ធ​របស់​ម៉ែឪ ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​ សៀវភៅ " ពាក្យ​ពេចន៍​ម៉ែ​ឪ " រៀប​រៀង​ដោយ​ លោក​គ្រូ​អគ្គ​បណ្ឌិត​ធម្មា​ចារ្យ ប៊ុត​-សាវង្ស ។ ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ​

ធម្មៈ​ដែល​សម្តែង​អំពី​ការ​មិន​មាន​តួ​ខ្លួន​ (អនត្តា​) ជំនឿរឿង​អត្តា អ្វី​ដែល​មនុស្ស​ទូ​ទៅ​នាំ​គ្នា​យល់​ថា​ជា​ " វិញ្ញាណ​ " " អត្តា​ " ឬ​ដែល​ភាសា​សំស្រ្កឹត​ហៅ​ថា " អាត្ម័ន " នោះ​ គឺ​ពួក​គេ​នាំ​គ្នា​សំដៅ​ទៅ​ដល់​អ្វី​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​ ថា​ជា​សភាវៈ​គង់​វង្ស​ ឋិត​ឋេរ​និង​មាន​លក្ខណៈពេញលេញ​ ជា​សភាវៈ​ដែល​មិន​ប្រែ​ប្រួល​