សម្ផប្បលាបវាទ (អំពី ព្យាបាទ) ឯសម្ផប្បលាបវាទនោះ បាន​ខាង​ពាក្យ​ដែល​និយាយ​ឡេះឡោះ ឬ​ពាក្យ​ដែល​រោយរាយ ឥត​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​និង​អ្នក​ដទៃ ដូច​និយាយ​រឿង​ចំពូក​ខ្លះ លោក​លើករឿង​នាង​នាង​សិតា​ជាដើម ថា​ជារឿង​រោយរាយ​មិន​មាន​ប្រយោជន៍។ ក្នុង​ន័យ​ខ្លះ​លោក​ឃាត់​អ្នក​ប្រតិបត្តិ​ធម៌​មិន​ឲ្យ​និយាយ​ពាក្យ​តិរច្ឆានកថា ៣២ យ៉ាង មាន​រាជកថា និងមហាមត្តថាជាដើម

ស្ត្រី ៤ ពួក ១- ស្ត្រី​ពួក​ខ្លះ​ក្នុង​លោក​នេះ ជា​អ្នក​មាន​រូប​អាក្រក់​ខ្មៅ មិន​គួរ​មើល​ទាំង​ជា​អ្នក​ក្រ​ខ្សត់​ខ្សោយ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ហើយ​ជា​អ្នក​មាន​ស័ក្តិ​ទាប គឺ​ជា​អ្នក​មិន​មាន​យស​ស័ក្ដិ​ព្រោះ​ហេតុ​ដូច្នេះ ជា​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​ក្រោធ​ច្រើន ជា​អ្នក​មិន​បរិច្ចាគ​ទាន ជា​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ច្រណែន។ ២- ស្ត្រី​ពួក​ខ្លះ​ក្នុង​លោក​នេះ ជា​អ្នក​មាន​រូប​អាក្រក់​មិន​គួរ​មើល តែ​ជា​អ្នក​មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ច្រើន ហើយ​ជា​អ្នក​មាន​ស័ក្ដិ​ខ្ពស់

តួនាទីនីមួយៗ​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា ត​ទៅ​នេះ​សូម​កូនៗ អាន​តួនាទី​នីមួយៗ​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនាដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ទុក​នៅ​ក្នុង​ខ្លួន​សម្រាប់​យកទៅ ប្រតិបត្តិ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ផង​ដែរ​ណា៎​កូន។ សំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់​ចំពោះ​តួនាទី​នេះ ទោះ​ជា​កូន​នៅ​ទី​ណា​ក៏​ដោយ​សុទ្ធ​តែ​មានការ​បែង​ចែក​តួនាទី​នេះ​ដែរ ប្រសិន​បើ​យើង​មិន​បានបែងចែក​ការងារ​នោះ​ទេ រមែង​ពិបាក​ធ្វើ​ការងារហើយ​ណា​កូន តែ​នៅ​ទី​នេះ​ឪ​មិន​បាន​

ជាតិ​ជា​មនុស្ស មិន​ត្រូវ​រស់​នៅ​ហើយយក​អ្នកដទៃ​ជា​ត្រី​មុខ​ឡើយ ឬ​ មិន​គួរ​យក​ស្រី​ជា​ត្រី​មុខ​ឡើយ ។ រស់​នៅ​ក្នុង​លោក នាម​យើង​ជា​មនុស្ស​ប្រុស គឺ​ ត្រូវ​តែ​ជា​ប្រុស​ដែល​ក្លាហាន ហើយ​ត្រូវ​មាន​ស្មារតី​ស្វែង​យល់​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់លាស់​ពី​កិច្ច​ការទាំង​ឡាយ​ទាំង​ពួក​ទាំង​ការងារ​នោះ​គឺ​ជា​ការងារ​សុចរិត មិន​ក្បត់​ខ្លួន​ឯង​និង​មិន​ក្បត់​អ្នក​ដទៃ​ផង​ដែរ ។ អត្តភាព​ជា​មនុស្ស​ប្រុស គឺ​មិន​រស់​នៅ​បាន​ត្រឹម​តែ​សាង​រឿង​អាស្រូវឲ្យ​អាស្រូវ​ឲ្យ​ដល់​សង្គម​ជាតិ និង​សង្គម​ក្រុម​គ្រួសារ​ទើប​បាន​សម​ជា​មនុស្ស​ប្រុស។ តែ​បើ​រស់​នៅ​ដើម្បី​តែ​សេចក្ដី​សុខ​សម្រាប់​ខ្លួន​ឯង គឺ​ មិន​សម​ជាប្រុស​ពិតៗ​នោះ​ឡើយ ។ឧត្ដម​បុរស​ពិត​ប្រាកដ គេ​គឺ​គិត​តែ​ពី​ផល​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ឯង​ឡើយ ប៉ុន្តែ​មនុស្សប្រុស​គិត​តែ​ពី​ផល​ប្រយោជន៍​អ្នក​ដទៃ​វិញ​ក៏​មិន​ត្រូវ​ដែរ ចំណុច​សំខាន់​គឺ​ត្រូវ​ជួយ​ទាំង​ខ្លួន​ឯង និង អ្នក​ដទៃ​ទើប​ត្រឹម​ត្រូវ ។ គំនិត​ដែល​ជា​សារៈ សម្រាប់​មនុស្ស​ប្រុស​ទាំង​ឡាយ​ក្នុង​លោក គឺ ត្រូវ​ពង្រឹង​នូវ​ចិត្ត​សន្ដាន​នៃ​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​បាន​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ជា​ប្រចាំ កុំ​លម្អៀង​ទៅ​ខាង​ណា​មួយ​ឲ្យ​សោះ​តាំង​ខ្លួន​ឯង ជា​មនុស្ស​ដែល​ជា​ទី​ពឹង​ដ៏​ពិត​ប្រាកដ ឲ្យ​ដល់​អ្នក​នៅ​ជុំ​វិញ​ខ្លួន មិន​យក​ឬ​ក៏​មិន​ជួយ​តែ​អ្នក​ដែល​ខ្លួន​ឯង​ពេញ​ចិត្ត ឬ​ស្រឡាញ់​នោះ​ឡើយ​ត្រូវ​បំពេញ​ ឲ្យ​បាន​ស្មើភាព។ មិន​ដូច្នោះ​ទេ មនុស្ស​ប្រុស​យក​តែ​ចិត្ត​គេ​ឬ​ស្រី​ជា​ត្រី​មុខ​ឬ​កើត​មក​ជា​ជន​ដែល​ចាស់​បុរាណ​ពោល​ថា មនុស្ស​ដើម​ទ្រូង​ប្រាំហត្ថ​តែ​បែរ​ជា​ធ្វើ​អ្វី​មិន​កើត​បាន​ត្រឹម​តែ​គេ​បោក​ប្រើ​ជាដើម​នោះ មិន​កើត​សោះ​ឡើយ បែបនេះ​ព្រះ​សម្ដែង​ថា បុរស​សម្រាប់​តែ​ជន​ដទៃ។ ដកស្រង់ចេញពី​សៀវភៅ ឃ្លាំងគំនិតដែលគួរសិក្សា ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ​

សូម​កូន​របស់​ឪ​ ពិចារណាផងណា ថា​ទង្វើ​ដែល​យើង​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ល្អ​ទៅ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ដូច​ជា​អំពើហិង្សា​ជាដើម ។កូនៗ សុទ្ធ​តែ​ជា​អ្នក​ធ្លាប់​បាន​ឮ​ពាក្យ​ថា​បុរស​នេះ​ហើយ តែ​មាន​កូន​មួយ​ចំនួន មិន​បាន​យល់​ពាក្យ​ថា​បុរស​នេះ ដូច្នេះ​ហើយ​ធ្វើ​ខ្លួន​ឯង​ជា​បុរសរួច​ទៅ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើល្អ ដូច​ជា​មាន​ការ​ធ្វើ​ចោរកម្ម វាយកាប់ចាក់ ធ្វើ​បាបប្រពន្ធកូន មើល​ងាយ​ឪពុក​ម្ដាយ​ របស់​ខ្លួន​ជាដើម អំពើ​ទាំង​នេះ​មិន​មែន​​ជា​បុរស​ទេ​ណា​កូន។ តាម​ការ​ពិត ពាក្យ​ថា​បុរស​នេះ​មាន​អត្ថន័យ​ពីរោះ​ណាស់​ណា​កូន​របស់​ម៉ែ ជា​មនុស្ស​​ល្អ ដូច​ជា​ការ​ធ្វើការងារ​បម្រើ​មាតាបិតា ជា​អ្នក​បំពេញ​ចិត្ត​ភរិយា ជា​អ្នក​មើល​ការ​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ប្រទេស​ដែល​ខ្លួន​រស់​នៅ​ជា​ដើម ត​ទៅ​នេះ​សូម​កូន​ពិចារណា​នូវ​ព្រះធម៌​មួយ​កន្លែង​ដែល​ព្រះសម្មា​សម្ពុទ្ធ​​ប​រម​គ្រូ​បាន ត្រាស់​សម្ដែង​ទុក​អំពើ​អង្គរបស់​ឧត្ដម​បុរស​ដូច​តទៅ ១- អសទ្ធោ មិន​ជឿ​អ្នក​ដទៃ បាន​សេចក្ដី​ថា ខណៈ​ដែល​ខ្លួន​ដឹងច្បាស់​ចាំ​រហូត​ដោយ​មិន​ចេះ​តែ​ជឿ​អ្នក​ដទៃ។ ២- អកញ្ញូ ច ស្គាល់​ព្រះនិព្វាន បាន​ចាក់​ឆ្លុះ​ព្រះនិព្វាន​ហើយ។ ៣- សទ្ធិច្ឆេទោ កាត់​នូវ​តំណបាន (​កាត់​នូវ​សង្សារវដ្ដ​)។ ៤- ហតាវកាសោ មាន​ឱកាសកម្ចាត់​បង់​ហើយ (​ឱកាស​ដែល​នឹង​ត្រូវ​កើត​ទៀត​កម្ចាត់​បាន​ហើយ បាន​ដល់​មិនធ្វើ​ពូជ គឺ​កុសលកម្ម និង អកុសល​កម្មផង​ដែរ)។ ៥- វន្តាសោ ខ្ជាក់​ចោល​នូវ​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា (​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ចំពោះ​មគ្គផល​មិន​មាន ព្រោះ​បាន​សម្រេច​មគ្គផល​ហើយ)។ ដកស្រង់ចេញ​ពី​សៀវភៅ ក្តីសង្ឃឹមអ្នកមានគុណ ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ​

សុត្តន្តបិដក សុទ្ទកនិកាយ ធម្មបទគាថា បិដកលេខ ៥២ សូមនមស្ការ​ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ព្រះអង្គ​នោះ។ (១១)- ធម៌ទាំង​ឡាយ មាន​ចិត្ត​ជា​ប្រធាន មាន​ចិត្ត​ប្រសើរ​បំផុត (មាន​ចិត្ត​ជា​ធំ) សម្រេច​អំពី​ចិត្ត បើ​បុគ្គល​មាន​ចិត្ត​ត្រូវ​ទោស ប្រទូស្ដហើយ ពោលក្ដី ធ្វើ​ក្ដី (នូវ​ទុច្ចរិត) ព្រោះ​ទុច្ចរិត​ទាំង​នោះ ទុក្ខ​រមែង​ជាប់តាម​បុគ្គល​នោះ​ទៅ ដូច​កង់​រទេះ​វិល​តាម​ដាន

បុគ្គល​អ្នក​ធ្វើ​បុណ្យ​បាន​ផល​ឃើញ​នឹង​ភ្នែក ៦ រូបគឺ ១- នាយបុណ្ណទាសីនោះ បាន​ថ្វាយ​ភត្តាហារ​ដល់​ព្រះសារីបុត្តត្ថេរ ក៏​បាន​ជា​បុណ្ណកសេដ្ឋី​ក្នុង​ថ្ងៃ​ថ្វាយ​ភត្តាហារ​នុះឯង។ ២- ព្រះនាងគោបាលមាតា ប្រកបដោយសទ្ធា យកសក់ទៅលក់បាន ៨ កហាបណៈហើយក៏ទ្រព្យ ៨ កហាបណៈ​នោះ​ទៅទិញ​អាហារ​បិណ្ឌបាត ថ្វាយ​ដល់​ព្រះមហាកច្ចាយនត្ថេរ ក៏​បាន​ផល​ជាទិដ្ឋធម្មវេទនីយកម្ម

បុគ្គល​អ្នក​សម្រួម​មិន​សន្សំ​នូវ​ពៀរ​ឡើយ នៅ​ក្នុង​អត្តភាព​ជា​មនុស្ស គឺ​មិន​គួរ​សាង​ភាព​ច្រឡើស​ទៅ​លើ​សង្គម​នៃ​មហាជន ជា​ពិសេស​គឺ​មិន​ត្រូវ​សាង​នូវ​ពៀរ​ដាក់​ឲ្យ​ខ្លួន​ឯង​ឡើយ។ ចិត្ត​ដែលមិនធ្លាប់​មាន​ការ​អប់រំ គឺ​ជា​ចិត្ត​ដែល​នឹង​សាង​នូវ​ពៀរ​ឲ្យ​ដល់​ខ្លួន​ឯង​និង​អ្នក​ដទៃ​ផង​ដែរ។ សេចក្ដី​មិន​សង្រួម គឺ ជា​ប្រភព​នៃ​ការ​សាង​នូវ​ពៀរវេរា ហើយ​ពៀរវេរា​គឺ​តែង​តែ​នាំ​មក​នូវ​សេចក្ដី​ទុក្ខ​ហើយ​សេចក្ដី​ទុក្ខ