ព្រះតេជគុណ វេបូ សាយាដោ និង សាយាគី អ៊ូ បា ឃីន

ព្រះតេជគុណ វេបូ សាយាដោ និង សាយាគី អ៊ូ បា ឃីន
កម្រិតចំណេះដឹងទាំងដប់នៃវិបស្សនា (Vipassana-ñāṇa)
(i) សម្មសន-ញាណ៖ ការយល់ដឹងអំពី អនិច្ចំ ទុក្ខៈ និង អនត្តា តាមរយៈការសង្កេត និងការវិភាគយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ជាការពិតណាស់ តាមទ្រឹស្តី។
(ii) ឧទយព្វយ-ញាណ៖ ចំណេះដឹងអំពីការកើតឡើង និងការរលាយបាត់នៃ រូប និង នាម។
(iii) ភង្គ-ញាណ៖ ចំណេះដឹងអំពីធម្មជាតិនៃការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងលឿននៃ រូប និង នាម—ដូចជាលំហូរនៃចរន្តអគ្គិសនី ឬខ្សែថាមពល។
(iv) ភយ-ញាណ៖ ចំណេះដឹងអំពីការពិតថា ការមានជីវិតនេះគឺគួរឱ្យខ្លាច។
(v) អាទិនវ-ញាណ៖ ចំណេះដឹងអំពីការពិតថា ការមានជីវិតនេះពោរពេញទៅដោយអំពើអាក្រក់។
(vi) និព្វិទា-ញាណ៖ ចំណេះដឹងអំពីការពិតថា ការមានជីវិតនេះគឺគួរឱ្យខ្ពើម។
(vii) មុញ្ចិតុកាម្យតា-ញាណ៖ ចំណេះដឹងអំពីតម្រូវការបន្ទាន់ក្នុងការរួចផុតពីការមានជីវិតនេះ។
(viii) បដិសង្ខា-ញាណ៖ ចំណេះដឹងអំពីការពិតថា ពេលវេលាបានមកដល់ដើម្បីធ្វើការដោយការយល់ដឹងពេញលេញសម្រាប់ការសង្គ្រោះ ដោយផ្អែកលើ អនិច្ចំ។
(ix) សង្ខារុបេក្ខា-ញាណ៖ ចំណេះដឹងអំពីការពិតថា ដំណាក់កាលឥឡូវនេះត្រូវបានកំណត់ឱ្យផ្តាច់ចេញពី សង្ខារ និងបំបែកចេញពីអត្តនិយម (ego-centrism)។
(x) អនុលោម-ញាណ៖ ចំណេះដឹងដែលនឹងបង្កើនល្បឿនការព្យាយាមដើម្បីឈានទៅដល់គោលដៅ។

“ទាំងនេះគឺជាកម្រិតនៃសមិទ្ធិផលដែលមនុស្សម្នាក់ទទួលបានក្នុងអំឡុងពេលនៃការធ្វើសមាធិ វិបស្សនា ដែលក្នុងករណីអ្នកដែលឈានដល់គោលដៅក្នុងរយៈពេលខ្លី អាចដឹងបានតែនៅពេលក្រោយប៉ុណ្ណោះ។ ជាមួយនឹងការរីកចម្រើនក្នុងការយល់ដឹងអំពី អនិច្ចំ មនុស្សម្នាក់ឆ្លងកាត់កម្រិតនៃសមិទ្ធិផលទាំងនេះ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការកែតម្រូវ ឬជំនួយនៅកម្រិតមួយចំនួនដោយគ្រូដែលមានសមត្ថភាព។ គួរជៀសវាងការទន្ទឹងរង់ចាំសមិទ្ធិផលបែបនេះជាមុន ព្រោះវានឹងរំខានដល់ភាពបន្តនៃការយល់ដឹងអំពី អនិច្ចំ ដែលតែមួយគត់អាចនិងនឹងផ្តល់រង្វាន់ដែលចង់បាន”។

សាយាគី អ៊ូ បា ឃីន
កិលេសវិបស្សនាទាំងដប់ (Vipassanupakkilesa)
1. អោភាស (Obhasa)៖ នៅពេលអ្នកធ្វើសមាធិឃើញពន្លឺភ្លឺ គាត់អាចគិតថាគាត់បានឈានដល់ និព្វាន ហើយដូច្នេះក៏ពេញចិត្តនឹងស្ថានភាពនេះ ដែលធ្វើឱ្យ តណ្ហា កើតឡើង។ នេះគឺជា ទិដ្ឋិខុស។ វាជា អត្តា របស់គាត់ដែលគិតថាគាត់បានឈានដល់ និព្វាន។
2. ញាណ (yana)៖ អ្នកធ្វើសមាធិមួយចំនួនដែលស្គាល់ទ្រឹស្តី ធម៌ ច្បាស់ នឹងគិតអំពីវាគ្រប់ពេល ហើយនេះនឹងទាញគាត់ចេញពី បច្ចុប្បន្នភាព។
3. បីតិ (piti)៖ ដោយសារអ្នកធ្វើសមាធិមាន សមាធិ ច្រើនពេក គាត់មានអារម្មណ៍ បីតិ ហើយនេះគឺជា កិលេស។ នៅពេលអនុវត្ត វិបស្សនា មនុស្សម្នាក់មិនអាចមាន បីតិ បានទេ ព្រោះការយល់ដឹងអំពីលក្ខណៈទាំងបីមិននាំទៅរកអារម្មណ៍រីករាយឡើយ។
4. បស្សទ្ធិ (passaddhi)៖ ពេលខ្លះស្ថានភាពស្ងប់ស្ងាត់ខ្លាំងនឹងកើតឡើង នេះក៏បណ្តាលមកពី សមាធិ ច្រើនពេកដែរ។ លក្ខណៈទាំងបីមិនអាចត្រូវបានយល់ដឹងជាមួយ បស្សទ្ធិ បានទេ ហើយ បញ្ញា ក៏មិនអាចត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍បានដែរ។
5. សុខ (sukkha)៖ អារម្មណ៍សុខក៏ជា សមាធិ ច្រើនពេកដែរ។ នៅពេល សុខ កើតឡើង ទុក្ខៈ មិនអាចត្រូវបានឃើញទេ។
6. អធិមោក្ខ (adhimokkha)៖ នេះធ្វើឱ្យអ្នកធ្វើសមាធិជឿខុសថាគាត់បានឃើញ និព្វាន ហើយជាញឹកញាប់គាត់នឹងមិនជឿសូម្បីតែគ្រូរបស់គាត់ នៅពេលត្រូវបានប្រាប់ផ្ទុយពីនេះ។ នេះបណ្តាលមកពីមាន សទ្ធា (faith) ច្រើនពេក និង បញ្ញា (wisdom) តិចពេក (ជាធម្មតា បញ្ញា និង សទ្ធា គួរតែស្មើគ្នា)។
7. បគ្គហ (pakkaha)៖ ការតស៊ូ ឬ ការខិតខំប្រឹងប្រែងច្រើនពេកអាចធ្វើឱ្យអ្នកធ្វើសមាធិអស់កម្លាំង ចិត្ត (citta) របស់គាត់មិនច្បាស់ ហើយ ហ្វូង (wandering mind) ក៏កើតឡើង។ ជាធម្មតា ការតស៊ូ និង សមាធិ គួរតែស្មើគ្នា។ ការតស៊ូច្រើនពេកនាំទៅរក ហ្វូង ហើយ សមាធិ ច្រើនពេកនឹងធ្វើឱ្យអ្នកធ្វើសមាធិឈប់អនុវត្ត។
8. ឧបដ្ឋានច្រើន (uppathana)៖ សតិ ច្រើនពេកអាចនាំទៅរក សមាធិ ច្រើន ហើយអ្នកធ្វើសមាធិនឹងឃើញ និមិត្ត (signs that appear before the eyes)។ បន្ទាប់មកគាត់នឹងបាត់បង់ រូប និង នាម ជាវត្ថុ—គឺគាត់នឹងចេញពី បច្ចុប្បន្នភាព ហើយមិនអាចបន្តបានទេ។
9. ឧបេក្ខា (uppekha)៖ ពេលខ្លះ ឧបេក្ខា ខ្លាំងនឹងកើតឡើង ហើយអ្នកធ្វើសមាធិនឹងជឿខុសថាគាត់គ្មាន កិលេស—វាត្រូវបានលុបបំបាត់ដោយ និព្វាន; ប៉ុន្តែគាត់នៅតែមាន កិលេស នៃ ទិដ្ឋិខុស (moha) ហើយ ចូលចិត្ត (lobha) និង មិនចូលចិត្ត (dohsa) បានបាត់ទៅជាបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ។ នៅដំណាក់កាលនេះ គាត់មិនអាចបន្តអនុវត្តបានទេ។
10. និកន្តិ (nikanti)៖ អ្នកធ្វើសមាធិសប្បាយចិត្តជាមួយ វិបស្សនុបក្កិលេស ទាំងអស់ ហើយពេញចិត្តនឹងនៅដដែល។ ហើយដូច្នេះគាត់មិនអាចបន្តអនុវត្តបានទេ។

“ឥឡូវនេះ នៅពេលអ្នកធ្វើសមាធិជាអ្នកចាប់ផ្តើមនៃការយល់ច្បាស់ ភាពមិនល្អឥតខ្ចោះទាំងដប់នៃការយល់ច្បាស់កើតឡើងនៅក្នុងគាត់។ ព្រោះ ភាពមិនល្អឥតខ្ចោះនៃការយល់ច្បាស់ មិនកើតឡើងទាំងនៅក្នុងអ្នកដែលបានឈានដល់ និព្វាន ឬនៅក្នុងបុគ្គលដែលមានសីលខ្សោយ ធ្វេសប្រហែសចំពោះប្រធានសមាធិរបស់ពួកគេ និងអ្នកខ្ជិលច្រអូសឡើយ។ ពួកវាកើតឡើងតែនៅក្នុងអ្នកធ្វើសមាធិដែលរក្សាផ្លូវត្រឹមត្រូវ ឧទ្ទិសខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះប្រធានសមាធិរបស់គាត់ និងជាអ្នកចាប់ផ្តើមនៃការយល់ច្បាស់ប៉ុណ្ណោះ”។

ព្រះតេជគុណ វេបូ សាយាដោ 
“ភាពមិនល្អឥតខ្ចោះនៃការយល់ច្បាស់”
តាមរយៈអនន្តកប្បៈ និងពេលវេលាដែលគ្មានទីបញ្ចប់ សូមឱ្យគ្រប់ខណៈនៃភាពបរិសុទ្ធពីការអនុវត្ត វិបស្សនា និង មេត្តា ទៅសម្រាប់ការរំដោះនៃសត្វទាំងអស់

ពាក្យនៃធម៌
“វេទិយមានស្ស ខោ បនាហំ ភិក្ខវេ, ឥទំ ទុក្ខំ តិ បញ្ញាបេមិ, អយំ ទុក្ខសមុទយោ តិ បញ្ញាបេមិ, អយំ ទុក្ខនិរោធោ តិ បញ្ញាបេមិ, អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា តិ បញ្ញាបេមិ”។ ចំពោះបុគ្គលដែលមានអារម្មណ៍ អ្នកធ្វើសមាធិទាំងឡាយ ខ្ញុំបង្ហាញថា ទុក្ខៈ គឺជាអ្វី ខ្ញុំបង្ហាញថា ការកើតឡើងនៃទុក្ខៈ គឺជាអ្វី ខ្ញុំបង្ហាញថា ការរលត់នៃទុក្ខៈ គឺជាអ្វី ខ្ញុំបង្ហាញថា ផ្លូវនាំទៅរកការរលត់នៃទុក្ខៈ គឺជាអ្វី។ ទិដ្ឋាយតន សូត្រ, អង្គុត្តរ និកាយ
គោត្រភូ-ញាណ៖ ភាពចាស់ទុំនៅដំណាក់កាលនេះពាក់ព័ន្ធនឹងការពង្រឹង បញ្ញា និងការពង្រឹងផ្លូវឆ្ពោះទៅរកការត្រាស់ដឹង។
មគ្គ-ញាណ៖ ចំណេះដឹងនៃផ្លូវ គឺជាដំណាក់កាលចុងក្រោយ ដែលមនុស្សម្នាក់ទទួលបានបទពិសោធន៍ផ្ទាល់នៃផ្លូវទៅកាន់ការរំដោះ និងសម្រេចបាននូវការត្រាស់ដឹង។

ប្រភពៈ ហ្វេសប៊ុក Long Ti
ដោយ៥០០០ឆ្នាំ